














|
|
|
 |
نمایش
رنج های آدمی
مقدمه مترجم بر کتاب فاصله و داستانهاي ديگر
|
ريموند
كارور اگرچه از قوي ترين داستان كوتاه نويس هاي آمريكا ـ و جهان ـ بعد از
جنگ دوم جهاني به شمار مي رود اما بنابر يك سنت ديرينه در ايران كم تر
شناخته شده است: رفتار گزينشي با جريان داستان نويسي غرب. توجه مفرط
آميخته با هياهو به يك نويسنده و در محاق نهادن نويسنده اي ديگر بيش ترين
آسيب ها را به شكوفايي جريان ادبي داخلي وارد ساخته است. “ گزينش “ امكان
مواجهه ي طبيعي را از بين مي برد و خواننده/مخاطب را تنها با وجوه ناقصي
از ادب غرب آشنا مي كند. هياهوي بسياري كه گاه گرد يك نويسنده ي متوسط
برپا مي شود و بسياري از “ داستان باز “ ها را وامي دارد تا به جاي
خواندن يك اثر عميق و تاثير گذار سراغ كارهاي “ پر سر و صدا “ بروند سبب
شده است تا برخي از نويسندگان برجسته جهان ديده نشوند. حضور ترجمه هاي
زياد و چه بسا تكراري از داستان هاي كافكا، جويس، وولف، فاكنر، پروست
ماركز و اخيرا كوئيلو پيش و بيش از آن كه معطوف به تطابق با مختصات فرهنگ
جامعه ما باشد تابع مد روز بوده است. جماعت “ داستان باز “ اگر آخرين كار
ماركز را نخوانده باشد احساس شرمندگي مي كند. اين در حالي است كه بسياري
حتي اسم آپدايك و چيور و جوي ويليامز و آن تايلر و به گوش شان نخورده است.
يكي از نتايج تاسف بار چنين وضعيتي ادبار دوست داران واقعي ادبيات از
مقوله ي داستان و داستان نويسي است. نتيجه ي ديگر آن اقبال داستان نويسان
مقلد است به شيوه هاي پر تعقيد و فرم گرايانه. شايد به عنوان موردي براي
پژوهش از منظري آسيب شناسانه، تحقيق درباره دلايل استقبال نويسندگان
ايراني از سبك هايي نظير جريان سيال ذهن، رئاليسم جادويي و فرماليسم پست
مدرن و نسبت آن ها با عدم استقبال مخاطبان شان جالب توجه باشد و حتي
معلوم كند علل گسترش چنين سبك هايي در ميان داستان نويسان ايراني ـ چنان
كه نويسندگان شان مي گويند ـ اقتضاي داستان هاست يا چيز هاي ديگر. ايجاز
و صراحت در كنار طبيعي بودن ارتباط، تاثير گذاري برمخاطب و دعوت او به
سهيم شدن در تجربه هاي داستان احترام به شعور خواننده است و بدون اين
عناصر، ادبيات داستاني ما ممكن است به پيش رفت هنر داستان نويسي كمك كند
اما هرگز به تعالي مخاطب و فراگير شدن آن ها نمي انجامد. سياهه داستان
هايي كه به دليل اطناب ممل، پيچيده گويي و تعقيد در فرايند انتقال معنا
خواننده نداشته اند بلند و حيرت آور است. ادبيات لوكس و فرم پرست البته
بايد در كنار سبك هاي ديگر براي مخاطبان اندك اش حضور داشته باشد اما
نبايد جا را براي ديگران تنگ كند. اين اتفاقي است كه امروز در فضاي ادبي
جامعه ي ما افتاده است و كم ترين بهاي آن سرخوردگي علاقه مندان داستان از
ادبيات نخبه گرا و فرم پرست به سمت نوشته هايي است كه همواره ـ و البته
به درستي ـ آن ها را به عامه پسند بودن، بازاري، مبتذل و سطحي نگر متهم
مي كنيم.
ريموند كارور يكي از برجسته ترين نويسندگان معاصر آمريكا و شايد
تاثيرگذارترين آن ها در دهه ي هشتاد ميلادي است. نگاه او به جامعه آمريكا
نگاهي دقيق و عميقا انساني است. توجه او به آدم هاي داستان هاش به گونه
اي است كه محيط و جغرافيا همواره چنان به حاشيه رانده مي شوند و نقش فرعي
ايفا مي كنند كه به تعبير خودش، داستان ها هركجا مي توانند اتفاق
بيفتند[1]. داستان هاي او اغلب نمايش گر آدم هايي هستند كه از چيزي رنج
مي برند. رنجي كه رفته رفته گسترش مي يابد تا اين كه تمام روح شخصيت را
در برمي گيرد. آدم هاي داستان اغلب قادر به بازگويي اندوه شان نيستند. و
اين اندوه طاقت فرساست كه همواره هسته ي پنهان داستان است. كشف اين هسته
ها و تعامل آن ها با لايه هاي سطحي تر داستان، براي درك بهتر داستان هاي
كارور حياتي است. داستان ها ي كارور همواره با آميزه اي از تهديد تنيده
شده اند. با شروع هر داستان خواننده انتظار دارد تا اتفاقي غير منتظره رخ
دهد. اتفاقي كه معمولا ـ دست كم آن طور كه مخاطب توقع دارد ـ هرگز رخ نمي
دهد و خواننده بعد از هر داستان از خود مي پرسد: يعني چه؟ خواننده ي نكته
سنج اما بلافاصله بعد از اين پرسش، پاسخ را درمي يابد.
داستان هاي اين كتاب همگي از مجموعه ي از كجا دارم تلفن مي كنم[2] كه
منتخبي از بهترين داستان هاي كارور است انتخاب شده اند. اين مجموعه
نخستين بار توسط انتشارات راندوم هاوس در سال 1986 زير نظر كارور منتشر
شد و بعدها بارها تجديد چاپ شده است.
مقاله ي اول فشرده اي است از نوشته ي ويليام استول[3] استاد دانشگاه
ايالتي هارتفورد آمريكا و يكي از بهترين و دقيق ترين بيوگرافي هايي كه تا
كنون از زندگي كارور نوشته شده است. استول نخستين بار اين مقاله را در
فرهنگ زندگي نامه ي ادبي نويسندگان جهان منتشر كرد. مقاله ي دوم يا عشق
در داستان هاي كارور[4] نوشته ي فرد موراماركو[5] استاد دانشگاه سن ديه
گو آمريكا، نگاهي است تحليلي به يكي از مهم ترين و كليدي ترين عناصر
مفهومي داستان هاي كارور يعني عشق. دو مطلب بعد گفت و گو هايي هستند با
كارور و همسرش. گفت و گوي اول را ويليام استول از ايتاليايي به انگليسي
ترجمه كرده است و گفت و گوي دوم بخشي از يك گفت و گوي بلند است با همسر و
يار روحاني كارور، تس گالاگر. اميدوارم مجموعه ي مقالات و گفت و گوها در
كنار داستان ها، خواننده را در شناخت بيش تر يكي از تاثير گذار ترين
نويسنده هاي عصر حاضر مدد رسانند. همچنين براي آشنايي بيش تر با كارور دو
پيوست در انتهاي كتاب آورده شده است: پيوست اول سال شمار زندگي كارور و
پيوست دوم كتاب شناسي كارور است.
|
|
[1].
ر.ك. مقاله ي عشق در داستان هاي كارور. همين كتاب.
[2]
Where I Am Calling From. Vintage Contemporaries. First Edition ,
Toronto, June 1989.
[3]
William Stull
[4]
عنوان اصلي مقاله اين است: Carvers’Couples Talk About Love
[5]
Fred Moramarco
|
|